Wyniki z badań w ramach projektu DC4Biathletes, zajmującego się karierą dwutorową biathlonistów, wskazują na pilną potrzebę opracowania kompleksowego systemu wsparcia dla młodych zawodników, uprawiających tę dyscyplinę, który umożliwiłby skuteczne łączenie sportu z edukacją.

W ostatnich latach temat kariery dwutorowej w sporcie stał się kluczowym zagadnieniem, zarówno w kontekście naukowym, jak i praktycznym w środowisku sportowym. Młodzi sportowcy nie funkcjonują jedynie w cyklu treningu i startu – ich życie obejmuje również edukację oraz aktywność społeczną, co jest istotne dla utrzymania odpowiedniej równowagi i wpływa na lepsze zdrowie psychiczne (European Commission, 2012; Ryba et al., 2017).

W dyscyplinie takiej jak biathlon, wymagającej zarówno dużego obciążenia fizycznego, jak i psychicznego, problematyka ta staje się szczególnie skomplikowana. Integracja intensywnego treningu wytrzymałościowego z precyzyjnym strzelaniem oraz długoterminowymi zobowiązaniami wyjazdowymi stawia przed młodymi biathlonistami wyzwania związane z równoległym rozwojem kariery akademickiej lub zawodowej. Analiza danych z Międzynarodowego Stowarzyszenia Biatlonu (IBU) wskazała na alarmujące statystyki.

– Ponad 80% młodych biathlonistów nie kontynuuje kariery sportowej między kategorią U15 a U23.

– Najczęstszymi przyczynami rezygnacji są trudności w łączeniu treningów ze szkołą oraz brak wsparcia edukacyjnego.

– Dziewczęta wykazują większe trudności w zarządzaniu karierą dualną niż chłopcy.

– W krajach bez systemowych rozwiązań w zakresie kariery dwutorowej wskaźniki rezygnacji są wyższe.

W odpowiedzi na te wyzwania, Instytut Sportu, przy wsparciu międzynarodowego konsorcjum (www.dc4biathletes.com), stworzył projekt DC4Biathletes. Projekt ten łączy ekspertów, badaczy, edukatorów oraz Międzynarodowe Stowarzyszenie Biatlonu (IBU). Celem projektu jest nie tylko analiza i zrozumienie wyzwań związanych z karierą dwutorową w biatlonie, ale także stworzenie nowoczesnych narzędzi, które adresują realne potrzeby młodych sportowców. Projekt DC4Biathletes wpisuje się w strategiczne priorytety Unii Europejskiej dotyczące innowacji cyfrowych, inkluzji społecznej oraz różnorodności. Jego celem jest wsparcie młodych biathlonistów w efektywnym zarządzaniu karierą dwutorową, łączącą intensywny trening sportowy z edukacją oraz rozwojem zawodowym. W ramach projektu definiowane są trzy kluczowe cele. Pierwszym z nich  promowanie inkluzji i różnorodności kulturowej przy użyciu międzynarodowego zespołu badawczego. Drugim celem jest wzmocnienie wsparcia dla karier dwutorowych, z uwzględnieniem specyfiki dyscypliny. Trzecim celem jest zwiększenie wiedzy na temat rozwijania kariery za pomocą badań oraz aplikacji mobilnych.

W ramach projektu przeprowadzono badania, w tym badania ilościowe przy użyciu kwestionariuszy oraz badania jakościowe z wykorzystaniem metodologii grup fokusowych. Dodatkowo przeprowadzono wywiady z trenerami młodych, profesjonalnych zawodników biatlonu.

Wnioski

I. Wyniki ilościowe

W badaniu DC4B uczestniczyło około 30 narodowości, a średni wiek uczestników wyniósł 19,6 lat. Większość z uczestników była w trakcie edukacji średniej lub ją ukończyła, a niewielka liczba studiowała na poziomie wyższym. Uczniowie reprezentowali różnorodne typy szkół, zarówno regularne, jak i sportowe. Większość z nich uczyła się stacjonarnie, chociaż niektórzy korzystali z trybu hybrydowego lub nauki online.

Zawodnicy wskazali, że motywacja do wyboru  biathlonu była głównie osobista, chociaż rodzice i trenerzy również odegrali istotną rolę. Uczniowie zgłosili, że otrzymują satysfakcjonującą pomoc w kontekście edukacji, jednak brakuje im wsparcia finansowego oraz psychologicznego. Wyniki pokazały, że wyzwania związane z karierą dwutorową były znaczące; 33,7% uczestników wskazało na umiarkowane trudności, a 25% na poważne problemy.

Analiza kompetencji, która była w oparciu o wyniki z kwestionariusza DCQQ-A (De Brandt, i in., 2018), wykazała, że obszar, który jest oceniany jako najsłabszy to planowanie kariery. Zawodnicy wskazali tu najwięcej przestrzeni do dalszego rozwoju.

II. Wyniki jakościowe z badania fokusowego

Badanie fokusowe obejmowało 40 młodych biathlonistów (19 mężczyzn i 21 kobiet) z 12 krajów, którzy uczestniczyli w obozie organizowanym przez IBU w lipcu 2025 roku. Dyskusje koncentrowały się na czterech kluczowych pytaniach dotyczących kariery dwutorowej, co pozwoliło na zgłębienie problematyki cierpień? oraz potrzeb wsparcia biathlonistów.

Głównym wyzwaniem, jak wskazano, był brak wystarczającej ilości czasu na zbalansowanie treningu i obowiązków szkolnych. Uczestnicy wyrażali obawy dotyczące ograniczeń czasowych, zbiegania się harmonogramów treningów i zajęć szkolnych, co prowadziło do trudności w nauce oraz niskiej jakości wypoczynku. Dodatkowo, wielu z nich skarżyło się na brak wsparcia ze strony instytucji oświatowych, co skutkowało presją i frustracją.

Emocjonalne obciążenie związane z pogodzeniem obowiązków w szkole i sporcie prowadziło do zjawiska wypalenia. Uczestnicy zidentyfikowali różne źródła potencjalnego wsparcia, podkreślając potrzebę elastyczności w szkolnych harmonogramach. W trakcie dyskusji podkreślili niedostatek zasobów i narzędzi do efektywnego zarządzania czasem oraz potrzebę wsparcia psychologicznego.

Dyskusje ujawniły również trudności napotykane przez zawodników podczas międzynarodowych wyjazdów, takie jak bariera językowa, różnice kulturowe, w tym różnice w zwyczajach żywieniowych, trudności w nawiązywaniu relacji z innymi czy zmiany klimatu i strefy czasowej. Wyniki badania wskazują na potrzebę zintegrowanego podejścia do wsparcia młodych biathlonistów, które obejmowałoby zarówno aspekty edukacyjne, jak i sportowe ich życia.

III. Wyniki z wywiadów z trenerami

Wywiady z trenerami (N = 9) dostarczyły wartościowych informacji na temat wsparcia, wyzwań i potrzeb młodych biathlonistów w kontekście łączenia kariery sportowej z edukacją. Zgodnie z wypowiedziami trenerów, młodzi zawodnicy borykają się z trudnościami związanymi z ograniczonym czasem na regenerację oraz naukę, co prowadzi do wypalenia i problemów zdrowotnych.

Trenerzy podkreślali rolę emocjonalnego wsparcia oraz elastyczności w harmonogramach treningowych, dostosowując plany do potrzeb edukacyjnych zawodników. Wskazywali także na instytucjonalne ograniczenia oraz brak zrozumienia ze strony nauczycieli, co utrudnia młodym biathlonistom realizację planów.

Trenerzy wskazali na dalszą potrzebę rozwijania umiejętności zarządzania czasem i stresu wśród sportowców, proponując możliwości szkoleń i warsztatów dotyczących umiejętności życiowych (tzw. life skills).

Podsumowując, wyniki z badań w ramach projektu DC4Biathletes wskazują na pilną potrzebę opracowania kompleksowego systemu wsparcia dla młodych biathlonistów, który umożliwiłby skuteczne łączenie sportu z edukacją, ograniczenie ryzyka rezygnacji z kariery oraz zwiększenie dobrostanu psychicznego i społecznego zawodników.

Uwagi te dotyczą nie tylko tego sportu. O karierę dwutorową sportowców powinni zadbać przedstawiciele innych dyscyplin, ponieważ problem jest uniwersalny.